Vrijdag, 9 september moeten de bondsraden van AbvaKabo FNV, FNV Bondgenoten en FNV Bouw zich buigen over de vraag of hun bond in de federatieraad van maandag 12 september voor of tegen het voorliggende principe-akkoord over de AOW en het pensioen gaat stemmen. Een principe-akkoord dat eerst te vuur en te zwaard werd verdedigd door het federatiebestuur en dat nu een slecht raamwerk wordt genoemd, dat verder uitgewerkt moet worden. Dit laatste zegt al genoeg. Het huidige broddelwerk afwijzen en eerst opnieuw onderhandelen en dan pas een echt oordeel vellen is de enige begaanbare weg. Als je dit federatiebestuur cart blanche geeft voor de uitwerking, dan kan je het net zo goed direct aan de werkgevers en het kabinet overlaten.

Download de nieuwsbrief als PDF

AbvaKabo FNV en FNV Bondgenoten hebben hun standpunt bepaald. Hoewel de berichten in de pers, direct na het bekend worden van de overweldigende referendumuitkomst bij FNV Bondgenoten, mij wel de wenkbrauwen hebben doen fronsen. FNV Bondgenoten bindt in was erin te lezen. Hoe kom je erbij als je net zo`n duidelijke opdracht van je leden hebt gekregen? Afgelopen week werd het nog gekker: een interne notitie van bondsbestuurder Ben Roodhuizen lekte uit. FNV Bondgenoten gooit de handdoek in de ring. Grote vraag is hierbij wat iemand bezielt om op persoonlijke titel de handdoek in de ring te gooien? De aangedragen reden is ook onbegrijpelijk. FNV Bouw zou niet te overtuigen zijn. Daar gaat de bondsraad van FNV Bouw over en FNV Bouw heeft besloten geen ledenraadpleging te houden omdat het akkoord toch nog gewijzigd zou worden. Dat is tot op heden niet gebeurd en als de bondsraad van FNV Bouw consequent is dan is het vrijdag nee tegen het pensioenakkoord. Afgelopen woensdag heeft het federatiebestuur nog overleg gehad met het kabinet. Dit overleg werd groot op de websites van bonden aangekondigd maar over de uitkomst geen woord. De uitkomst ligt voor de hand: die is namelijk nul.

AOW op 65 jaar moet blijven

Inzet van de FNV is steeds geweest: door extra verhoging van de AOW het feitelijk zo te regelen dat iemand nog steeds op zijn 65ste jaar kan stoppen. De geboden compensatie is nog geen 9% terwijl in het akkoord wel een korting van 13% is opgenomen. Klaarblijkelijk had de FNV-onderhandelaar zijn rekenmachine vergeten. In het akkoord worden mensen met zware beroepen ook verschrikkelijk in de steek gelaten. Dat zijn wel heel vaak de sectoren die de ruggengraat vormen van de vakbeweging en als laatste moet de jeugd van nu veel langer werken om nog aan een fatsoenlijk pensioen te komen. Al deze punten zijn onaanvaardbaar.

Het probleem dat FNV Bondgenoten maakt over het casinopensioen kan volgens de Tweede Kamerfractie van de PvdA rekenen op de steun van een Kamermeerderheid. Dan denk je toch bij jezelf: waar is dit federatiebestuur nou mee bezig? Maar ja, dat probleem speelt al vanaf medio 2008. Toen moesten we allemaal voorstemmen, want dan blijft de AOW op 65 jaar. In het toen voorgelegde akkoord stond letterlijk dat de AOW naar 66 en vervolgens naar 67 jaar zou gaan. De FNV-leiding gelooft dus al vanaf 2008 in sprookjes. Terwijl iedere onderhandelaar weet dat je nooit een akkoord met open einden aan de achterban moet voorleggen, heeft dit federatiebestuur dat nu al 3 maal gedaan. Twee keer met het AOW- en pensioendossier en 1 keer met de versoepeling van het ontslagrecht. Toen het federatiebestuur vanuit het niets de ontslagbescherming op het hakblok legde.

AOW is helemaal niet onbetaalbaar

Het CPB-rapport De vergrijzing verdeeld zegt: ‘De stijgende (belasting)inkomsten hangen samen met de belastingen op het pensioeninkomen van ouderen. Niet alleen wordt hier direct inkomstenbelasting over betaald, maar ook is consumptie belast via de indirecte belastingen (btw). Samen levert dit een stijging van de belastinginkomsten op met 4 procent.’ Marcel van Dam citeert dit rapport in de Volkskrant, en vult aan: ‘65-plussers leveren de staat wat het pensioen betreft meer op dan ze kosten, namelijk bijna 1 procent bbp. Met die “winst” kan de kostenstijging van de ouderenzorg weer voor een deel worden bestreden. De stijging van de gemiddelde levensverwachting verandert hier niets aan: als mensen langer leven, betalen ze ook langer belasting en premies.’ Verder zegt Van Dam: ‘Nederland is in de Europese Unie een van de weinige landen waar, ondanks het groeiend aantal 65-plussers, de uitgaven voor het staatspensioen in procenten van het bruto binnenlands product in de afgelopen decennia zijn gedaald. Van 6 procent bbp in 1980 naar 5,4 procent in 2015 (raming CPB).’ Die daling is niet uit de lucht komen vallen: ze is het resultaat van de kortingen die er afgelopen jaren al op de hoogte van de AOW zijn doorgevoerd, waarbij we niet moeten vergeten dat de AOW slechts een minimale basisuitkering is.

De vergrijzing’ als rechts doemscenario

In de discussie over de pensioenleeftijd speelt de term ‘vergrijzing’ een centrale rol. Deze term wordt gebruikt om aan te geven dat het aandeel van ouderen in de bevolking stijgt en daardoor een stijging van de gemiddelde leeftijd veroorzaakt. Maar de doemscenario’s die door kabinet en werkgevers over de vergrijzing worden verspreid berusten op valse beeldvorming.

Ten eerste is vergrijzing bepaald geen nieuw verschijnsel: Nederland vergrijst sinds 1900 gemiddeld met 0,1 procentpunt per jaar. De oorzaken hiervan zijn vooral een dalende kindersterfte door betere zuigelingenzorg, betere hygiëne en ontwikkelingen in de geneeskunde. De ‘grijze druk’ die een bepaalde generatie 65-plussers op de beroepsbevolking legde, kon altijd worden opgevangen door de grotere groep werkenden die een generatie later werden geboren. De huidige generatie 65-plussers, waar nu zoveel om te doen is, is geboren tijdens de ‘babyboom’ (1946-1962). Maar het aantal geboorten per jaar nam minder sterk toe dan vaak wordt gesuggereerd. Alleen in 1946 was er sprake van een echte piek: 284.000 tegen 210.000 in 1945. Vanaf 1947 steeg het aantal geboortes weer tot 246.000 in 1962.

Normaal zou deze ‘geboortegolf’ gemakkelijk zijn op te vangen door de generatie die in de jaren 1970 werd geboren. Maar door de komst van de anticonceptiepil veranderde sindsdien de onderlinge verhouding. Deze geboorteregeling zorgde voor het ‘pileffect’, dat wil zeggen: een sterke daling van het aantal geboortes tot maar liefst 170.000 in 1983. Vanaf 1983 normaliseerde de verhouding tussen de generaties zich weer. In de toekomst zullen er daarom alleen in de periode 2010-2030 relatief veel 65-plussers zijn ten opzichte van de werkzame beroepsbevolking. Daarna neemt dat aantal weer snel af.

FNV, stop met dit gepolder en kijk naar de feiten. Alleen door strijd kan de aanval op de AOW en het pensioen gestuit worden. Dat geldt net zo voor de rest van het pakket van 18 miljard. Een extra heffing van 3% op de 8% grootste vermogens (boven de 1 miljoen euro) levert ook 18 miljard op.

Deel dit artikel