Banken kunnen zich mateloos verrijken

Griekenland, Ierland, Spanje en Portugal hebben zulke hoge staatsschulden dat ze bijna failliet zijn. De EU-norm van maximaal 3% wordt ver overschreden, ook de andere lidstaten kampen met torenhoge schulden. De grote aandeelhouders van commerciële banken leenden duizenden miljarden aan bedrijven, projectontwikkelaars, kopers van huizen, et cetera, zonder hun kredietwaardigheid te toetsen en te bekijken waarvoor het geld gebruikt werd. In Spanje staan honderden steden, golfvelden, bruggen en wegen ongebruikt te verpauperen. Politici zorgden ervoor dat de staten (burgers) garant staan voor de bankleningen.

Download de nieuwsbrief als PDF

In 2008 bleek dat veel crediteuren hun leningen niet konden terugbetalen aan de banken. De politici wentelden deze schulden af op de burgers: de afzonderlijke regeringen betaalden de banken vele miljarden euro’s belastinggeld uit de staatskas. Daarbovenop besloten de regeringsleiders van de Europese Unie in 2008 namens hun burgers om via de Europese Centrale Bank 350 miljard euro steun aan de banken te geven. In 2010 werd daar een ‘noodhulppakket’ van 750 miljard euro aan toegevoegd, wat de staatsschulden verder opdrijft. Volgens de politici is deze ‘noodhulp’ bedoeld voor de Europese probleemlanden, maar in werkelijkheid worden met dit geld de verliezen van de grote bankaandeelhouders gedekt.

Het geld van de zogenaamde noodhulp, bestemd voor de bankaandeelhouders en niet voor de burgers, moeten de regeringen via de Europese Centrale Bank op de kapitaalmarkt lenen, dat wil zeggen bij dezelfde banken aan wie zij dit geld daarna als ‘noodhulp’ geven. Want sinds de gewijzigde bankwet van 1998 zijn de centrale banken van de unielanden feitelijk geprivatiseerd naar Amerikaans model: voor het lenen van geld zijn de overheden volledig afhankelijk geworden van de commerciële banken, zij kunnen hiervoor niet langer terecht bij hun centrale banken. Hoe hoger de staatsschulden van een land zijn, hoe hoger de rente die het land op de schuld moet betalen. De rente die van Griekenland geëist wordt, is opgelopen tot 20%. Daardoor stijgen de schulden in steeds hoger tempo.

Door de bankwet van 1989 kunnen overheden niet meer lenen bij de centrale bank, commerciële banken kunnen dat wel. De politiek staat de commerciële banken toe via de Europese Centrale Bank van de EU-lidstaten bijna gratis geld te lenen, geld van de EU-burgers, dat de banken tegen hoge rentetarieven aan diezelfde overheden en burgers weer uitlenen.

Tekenend voor de verwevenheid tussen de commerciële bankwereld, de politiek en de Europese Centrale Bank is de benoeming van de nieuwe directeur van de Europese Centrale Bank, de Italiaan Draghi. In de tijd dat hij vicepresident was van een van de grootste Amerikaanse banken, Goldman Sachs, adviseerde deze bank Griekenland allerlei trucs om overheidsschulden buiten de boeken te houden.

Via de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds knijpt de bankwereld de burgers verder af met gedwongen saneringsplannen, grote kortingen op de salarissen en pensioenen, afbouw van gezondheidszorg en onderwijs en privatisering ofwel uitverkoop van staatsbezittingen zoals vliegvelden, spoorwegen, water- en elektriciteitsvoorzieningen; grond en infrastructuur. Het Latijnse woord privare betekent beroven.

De EU-burgers zijn middenin een eindeloze schuldencarrousel terechtgekomen: grote bankaandeelhouders hebben voor duizenden miljarden euro’s schulden gemaakt door dubieuze leningen te verstrekken. De overheden staan namens hun burgers voor deze schulden garant en lenen in naam van hun burgers het geld voor afbetaling van deze schulden bij dezelfde grote aandeelhouders van banken die de schulden hebben veroorzaakt. Terwijl de politiek via de Europese Centrale Bank aan de banken bijna gratis geld leent dat de banken tegen hoge rentes weer uitlenen aan burgers en overheden.

In Europees verband zou het bodemloos verstrekken van geld aan banken een halt moeten worden toegeroepen. Onderzocht moet worden door wie de dubieuze leningen zijn verstrekt, aan wie en voor welke bedragen. De duizenden miljarden euro’s moeten teruggehaald worden waar ze zitten, bij de veroorzakers van de crisis, niet bij de slachtoffers.

Lidwien Schuitemaker
drs. sociale wetenschappen en filosofie

Deel dit artikel