Op zijn Hyves meldt Henk van der Kolk, voorzitter van FNV Bondgenoten, naar aanleiding van een paar onvervalste aanvallen op elementaire werknemersrechten: “De trend is onomkeerbaar. Oprispingen zoals van Asselbergs, maar ook bij de Vlissingse Bootliedenwacht, zijn achterhoedegevechten. De vernieuwing is niet tegen te houden.” Wat natuurlijk in het licht van dit citaat wel heel opvallend is, is dat premier Rutte heeft gepleit voor het revitaliseren van de Bolkesteinrichtlijn. Deze richtlijn maakt de wet- en regelgeving in het land van herkomst maatgevend. Dan mogen alle Roemenen, Bulgaren, Letten, Litouwers, Polen etc. op basis van hun eigen wet- en regelgeving in alle andere EU landen gaan werken en is van gelijk werk, gelijk loon never nooit sprake meer. De grote vraag is dan ook hoe Henk van der Kolk kan roepen over achterhoedegevechten als je gewoon kijkt naar de feiten. Sinds in 2000 de strategie van Lissabon is ondertekend is er een lange rij aanvallen geweest op werknemersrechten en op de sociale zekerheid in heel Europa. Soms is het met veel moeite en strijd gelukt zaken tegen te houden zoals de Bolkesteinrichtlijn of Port Package. Maar de neo-liberalen blijven doorgaan, de volgende versie van Port Package is in discussie. Op dit moment buigt de commissie Interne Markt zich over het optimaliseren van de interne markt waarbij nieuwe aanvallen op werknemersrechten hier zeker een onderdeel van zullen zijn. Dit jaar worden ook nieuwe voorstellen voor de detacheringsrichtlijn (nu nog de laatste verdedigingswal voor gelijke rechten) en de werktijdenrichtlijn in het Europees parlement besproken. Als de FNV-leiding denkt met de afspraken zoals opgenomen in “Naar nieuwe arbeidsverhoudingen” hier een tegenwicht aan te geven, dan komen de werknemers nog van een koude kermis thuis.

Lees de nieuwsbrief als PDF

De neo-liberale natte droom

In de gedachte van de neo-liberale stroming in de EU is het zo dat een volledig vrije markt jaarlijks 2 tot 4% extra economische groei zal genereren. Wat men in hun berekeningen buiten beschouwing laat is dat het herkomstlandbeginsel, wat wel onderdeel van hun theorie is, de koopkracht binnen de EU zal laten dalen. Immers, werknemers uit de voormalige Oostbloklanden concurreren dan rechtstreeks op het loon met werknemers uit het eigen land. In de VS heeft men bij een dalende koopkracht in een poging de binnenlandse vraag aan te jagen in de periode na 2000 de kredietenverlening opgejaagd. Het gevolg is bekend onder de naam kredietcrisis. Dat door deze kredietcrisis de nationale staten voor duizenden miljarden hebben moeten ingrijpen om volledig imploderen van het systeem te voorkomen en de staatsschuld daarmee uit het lood geslagen is, wordt in de neo-liberale theorie ook genegeerd. Terwijl het in hun theorie wel zo is dat de bezuinigingen door de gewone mensen betaald worden, en daardoor ontstaat er ook extra druk op de koopkracht. De kans op stagnatie en een nieuwe crisis binnen de EU de komende jaren is vele malen groter dan de kans op structurele groei.

Het is nog steeds: eerst de winst

Aangezien ondernemen in ons economisch systeem draait om winst maken, zal iedere individuele onderneming blijven proberen de loonkosten te drukken, ook als macro gezien de onderneming daar niet beter van wordt. Als een ondernemer de keuze moet maken tussen investeren om oudere medewerkers gezond hun pensioen te laten halen of hen te vervangen door goedkopere Oost-Europeanen, dan is de keuze gauw gemaakt. De ondernemer zal alleen investeren in zijn werknemers als dat in het belang van de onderneming is. Tegen die achtergrond is het geloof van de leiding van FNV Bondgenoten in de goede wil van werkgevers op zijn minst naïef te noemen. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is vooral een papieren werkelijkheid. Daarin past een gezamenlijk document van vakbonden en werkgevers prima. Naar de buitenwereld toe helpt de vakbeweging de ondernemers om goede sier te maken. Als het er echt op aankomt, gaat het alleen om geld. Adidas sluit bijvoorbeeld haar twee Nederlandse distributiecentra alleen maar omdat ze hebben uitgerekend dat distribueren vanuit Duitsland goedkoper is. Dat 220 werknemers daardoor hun baan verliezen is niet iets waar de werkgever zich iets van aantrekt. Dit recente voorbeeld is slechts een illustratie van hoe het systeem werkt. Of de voormalige Adidas-werknemers gezond hun pensioen gaan halen is niet iets waar deze werkgever zich druk over maakt.

Fundamentele tegenstelling tussen kapitaal en arbeid

De fundamentele tegenstelling tussen werkgevers en werknemers is door de kredietcrisis weer veel manifester naar boven gekomen dan in de jaren daarvoor. Die tegenstelling zal de komende jaren ook op de voorgrond blijven. Het neo-liberale kabinet Rutte legt met 18 miljard aan bezuinigingen de rekening bij de gewone mensen neer. Ondernemingen krijgen in deze tijd zelfs een verdergaande verlaging van de vennootschapsbelasting. Een belasting die door de grote ondernemingen in Nederland op grote schaal wordt ontdoken. Ontduiking staat voor legale belastingontduiking. De rijken blijven geheel buitenschot, zelfs de extra belastingheffing voor huizen boven 1 miljoen is nu ook weer verzacht. Met het pensioenakkoord van 2010 zijn vooral de werknemers degenen die het risico gaan dragen van een volgende crisis. Ingrediënten genoeg voor het opleven van de sociale strijd. De houding van de FNV-leiding is dan ook ronduit teleurstellend.

Gezamenlijke strijd is nodig

Op 17 februari organiseert de ABVAKABO FNV een actiedag voor het publieke werk. In de drie dagen ervoor voeren de OV-bedrijven van Amsterdam, Den Haag en Rotterdam drie dagen actie tegen de voorgenomen bezuinigingen op het openbaar vervoer. De cultuursector is in actie geweest, de studenten hebben zich geroerd, SP en PvdA hebben ieder hun bijeenkomst georganiseerd, wordt het dan nu geen tijd voor een gezamenlijk front? Als de nullijn voor de rijksambtenaren niet gebroken wordt zullen alle werknemers de gevolgen daarvan voelen. Werkgevers zullen zich vastbijten in een gelijke opstelling. Bij de NS, 100% in handen van de overheid, is een CAO gesloten tot 1 februari 2013 met een gemiddelde jaarlijkse loonstijging van 1.75%. Als de inflatie gaat oplopen is dit eigenlijk te weinig maar het is duidelijk meer dan de twee jaar nul die Donner voorstaat. Wat daar kan, kan bij de rijksambtenaren ook en dat is in het belang van alle werknemers. 17 februari moet dan ook een actiedag zijn van de hele FNV. De FNV-leiding moet inzien dat alleen een brede mobilisatie dit kabinet kan stoppen. De FNV moet het polderoverleg staken want daar valt helemaal niets te halen. In plaats van tv en radiospotjes over Power To zou men beter deze spotjes kunnen gebruiken om mensen duidelijk te maken dat dit kabinet de welvaartsstaat aan het slopen is, en dat alleen verzet dit kan stoppen.

Wij gaan de crisis niet betalen

FNV Vecht voor je Recht is een vakbondsnetwerk waarin actieve vakbondsleden samenwerken aan een strijdbare vakbeweging. Een strijdbare vakbeweging die niet langer mee werkt aan de gefaseerde afbouw van werknemersrechten maar die in de aanval gaat voor een sociaal en rechtvaardig Nederland en Europa.

Deel dit artikel